Ammonia có công thức hóa học là NH3, được tạo ra từ quá trình phân hủy bình thường các protein, xác bã động thực vật phù du, sản phẩm bài tiết của động vật hay từ phân bón vô cơ, hữu cơ. Trong nước, ammonia tồn tại dưới hai dạng amoniac tự do (NH3) và ion (NH4+) trong trạng thái cân bằng phụ thuộc vào pHnhiệt độ.

1. Quá trình Ammonia trong nuôi trồng thủy sản

Amoniac là chất độc hại được tích lũy trong toàn bộ quá trình nuôi từ khi bắt đầu. Các nguồn hình thành ammonia chính bao gồm từ các nguồn sau.

  • Do vật nuôi bài tiết: Tốc độ bài tiết có liên quan trực tiếp đến tỷ lệ thức ăn và hàm lượng protein trong thức ăn. Khi protein bị phân hủy trong cơ thể vật nuôi, một số hợp chất nitơ sẽ phân hóa để tạo thành protein, một số tạo thành năng lượng và một phần bài tiết qua mang tạo thành ammonia. Do đó, protein trong thức ăn là nguồn gốc của phần lớn ammonia trong ao.
  • Sự khuếch tán từ các lớp bùn lắng: do sự phân hủy các chất hữu cơ sinh ra ammonia và khuếch tán vào nước. Các chất hữu cơ này là các chất hữu cơ sản sinh từ tảo hoặc thức ăn bổ sung, các chất rắn từ bài tiết và các loại tảo chết lắng xuống đáy ao, nơi chúng bị phân hủy, …

2. Ảnh hưởng của pH và nhiệt độ lên ammonia trong nước nuôi trồng thủy sản

Ammonia trong nước tồn tại ở một trong hai dạng là amoniac (NH3) hoặc các ion amoni (NH4+). Amoniac chưa ion hóa (NH3) có tính độc hại, và tỷ lệ tương đối cho sự tồn tại của 2 dạng này chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi độ pH. Khi pH nhỏ hơn 8,0 hàm lượng amoniac ở dạng độc hại thấp hơn 10%. Tỷ lệ này tăng lên đáng kể khi tăng độ pH.

Độ pH dao động theo quá trình hoạt động của các vi sinh vật, quang hợp sẽ làm tăng pH và hô hấp sẽ làm giảm pH. Thông qua máy đo độ PH của nước thì amoniac độc tăng lên vào thời điểm chiều tối, và giảm mạnh nhường cho amoni (NH4+) vào khoảng sáng sớm.

Nhiệt độ cũng ảnh hưởng rõ khi nước ấm nồng độ NH3 hiện diện nhiều hơn trong nước lạnh khi ở độ PH cụ thể.

3. Kiểm soát Ammoni trong môi trường nuôi thủy sản

NH3 sinh ra từ quá trình phân hủy protein và bài tiết của động vật cho nên để quản lý hàm lượng NH3 tốt nhất, rất cần máy đo độ PH của nước để nắm rõ các chỉ số tại các thời điểm cụ thể trong ngày và áp dụng các chú ý sau để trực tiếp quản lý ammoni trong nước nuôi:

– Loại bỏ vật chất hữu cơ tích tụ trong ao trước mỗi vụ nuôi trồng.
– Duy trì mật độ nuôi thích hợp
– Không cho thức ăn quá thừa và bón phân quá liều.
– Biên độ pH trong ngày không được quá 1,0. Máy đo độ PH của nước sẽ cảnh báo trực tiếp đến Smart Phone của bạn xử lý.
– Thay nước khi hàm lượng ammonia vượt quá mức cho phép.
– Bón phân khi hàm lượng ammonia quá thấp.